Некалькі асноўных фактараў, ад якіх залежыць поспех дзіцяці ў школе:
- Фізічная і псіхічная гатоўнасць дзіцяці да школы.
- Уменне школьніка падпарадкоўвацца пэўным правілам і рабіць не тое, што яму хочацца ў дадзены момант, а тое, што рабіць неабходна. Вельмі важна развіваць у дзіцяці ўменне пераадольваць сябе, часам і прымушаць, прывучаць дзіця рабіць не толькі тое, што яму падабаецца, але і тое, што не падабаецца, але неабходна. І гэта задача яшчэ дашкольнага выхавання.
- Шчаслівая атмасфера ў сям'і, захаванне рэжыму. Згодна з вынікамі даследаванняў, імкненне да поспеху фарміруецца ў дзяцей у тых сем'ях, дзе ім аказвалі дапамогу, ставіліся да іх з цеплынёй, любоўю і разуменнем. А ў тых сем'ях, дзе прысутнічаў жорсткі нагляд альбо абыякавасць, дзіця скіравана не на дасягненне поспеху, а на пазбяганне няўдачы.
- Адзінства патрабаванняў да дзіцяці з боку бацькоў. Калі карае маці, ён шукае абароны ў бацькі, дзядулі ці бабулі. Як вялікі маніпулятар, выкарыстоўвае метад "сутыкання ілбамі бацькоў" для апраўдання сваіх няўдач.
- Няправільныя метады выхавання: падаўленне дзіця як асобы, пагрозы, фізічныя пакаранні ці, наадварот, празмерная апека, сюсюканне.
- Завышаныя патрабаванні да дзіцяці без уліку яго аб'ектыўных магчымасцяў; бацькам можа здавацца, што ў дзіцяці ёсць ліхі намер ці быццам ён проста гультайнічае, у той час як для гэтага могуць быць аб'ектыўныя прычыны (дрэннае самаадчуванне, псіхалагічныя асаблівасці, асаблівасці разумовага і фізічнага развіцця).
- Стварэнне сітуацыі поспеху — неабходна хваліць, радавацца дасягнутым вынікам. І, наадварот, не прыгнятаць пры няўдачах. Пастаянна падбадзёрваць, падтрымліваць: "Нічога, у наступны раз абавязкова атрымаецца!". Палова людзей здаюцца на шляху да сваёй мэты, таму што ім ніхто не сказаў: "Я веру ў цябе, у цябе ўсё атрымаецца!".
- Няправільна вінаваціць у няўдачах дзіцяці іншых: настаўнікаў, аднакласнікаў. Не трэба выказваць ўслых перад дзіцем сваіх прэтэнзій да метадаў і прыёмаў навучання педагогаў, ставіць пад сумнеў аб'ектыўнасць выстаўленай адзнакі а, калі нешта не задавальняе, лепш схадзіць у школу і пагаварыць з педагогам на хвалюючую вас тэму.
- Неабходна вучыць дзіця не здавацца, працягваць імкнуцца да найлепшых вынікаў, нягледзячы на мінулыя няўдачы ("Два разы не атрымалася, трэці раз — абавязкова атрымаецца"). Настаўнік і бацькі павінны пастаянна падтрымліваць веру дзіцяці ў свае сілы, павышаць самаацэнку;
- Часцей даваць магчымасць праяўляць самастойнасць у прыняцці рашэнняў, несці за іх адказнасць і вучыцца карэктаваць ўласныя дзеянні. Важна не рабіць за дзіця тое, што ён можа (хоць і з цяжкасцю) зрабіць сам. Напрыклад, не трэба паказваць, як вырашаць задачу, вырашаючы яе замест дзіцяці, а лепш стварыць такую сітуацыю, калі хаця б частка задачы дзіця зробіць сам. "Ты стараўся, малайчына. Але ты дапусціў дзве памылкі. Знайдзі іх". Працэс больш працяглы, патрабуе больш сіл і цярпення, але больш і правільны.
- Вельмі важны ў вучэбнай дзейнасці і навык самакантролю. Бо не сакрэт, што многія памылкі ў дзяцей узнікаюць з-за няўважлівасці. І калі дзіця навучыўся правяраць сябе, колькасць памылак рэзка скарачаецца — а калі памылак менш, то і матывацыі да новых дасягненняў становіцца больш. Пагуляйце разам з дзіцяці ў гульні, дзе ён педагог і правярае ваша заданне. Школьнік павінен ведаць, як праверыць правільнасць матэматычных вылічэнняў, як шукаць па слоўніку напісанне слоў. У гэты момант вельмі важна, каб бацькі не тузалі, не панукалі яго.
- Важна падтрымліваць дзіцяці за добрую вучобу. Матэрыяльнае заахвочванне (грошы за добрыя адзнакі) часта прыводзіць да здабывання добрай адзнакі любымі спосабамі. Таму пытанне матэрыяльнага заахвочвання дзяцей за добрую вучобу — спрэчнае і мае шмат супярэчнасцяў. А вось заахвочваць дзяцей за добрую вучобу сумеснымі паходамі (у цырк, на каток, у боўлінг і да т.п.) цалкам прымальна.
-Не чакайце хуткіх поспехаў — такога не бывае! Могуць быць падзення, "таптанне" на месцы. Але калі вы будзеце паслядоўна і сістэматычна працаваць над пытаннем павышэння вучэбнай матывацыі свайго дзіцяці, то абавязкова будзе ўзлёт.
- Больш кантактуйце, абмяркоўвайце з дзіцем яго праблемы, не асуджаючы і не караючы яго. У гутарцы будзьце адкрытымі. Хай ён зразумее, як вас радуюць яго поспехі і як вас раняць яго няўдачы і нежаданне стаць лепш.
Кожны зацікаўлены бацька і педагог, зразумеўшы механізмы павышэння матывацыі і ужыўшы на практыцы атрыманую інфармацыю, зможа сфарміраваць у школьніка жаданне вучыцца. Бо толькі маючы матывацыю да ведаў і развіцця, дзіця зможа вырасці мэтанакіраваным чалавекам, здольным на адказныя рашэнні.
